[...] Όταν δημοσιεύεται, τον Ιανουάριο 1853, στη "Νέα Πανδώρα" το "Καθολικόν πανόραμα των Αθηνών", ο Στέφανος Κουμανούδης έχει πίσω του επτάμισι χρόνια δραστήριας αθηναϊκής ζωής. [...] Η συνοπτική περιγραφή του λεκανοπεδίου της Αθήνας, την οποία είχε υπογράψει με ένα αρχικό Κ., αποτελεί το πρώτο στην Ελλάδα φιλολογικό πανόραμα της πόλης.
Ο αφηγητής αυτού του διδακτικού περιπάτου στα κεντρικά σημεία της Αθήνας και στα αξιοθέατα προάστιά της δεν κρύβει ούτε την ακαδημαϊκή του ιδιότητα ούτε την τόσο χαρακτηριστική του "καλλιστοδοξία" -την επίμονη αισιοδοξία του για την ακατάσχετη πρόοδο του ελληνισμού. Έτσι, λοξοδρομώντας από την περιήγηση μνημείων, νέων οικοδομών και κήπων ή δενδροστοιχιών, βρίσκει τρόπο να μιλήσει για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της πρωτεύουσας: το εθνικό πανεπιστήμιο, με καθηγητές δεκαπλάσιους απ΄ ό,τι οι εκκλησιαστικές σχολές της Τουρκοκρατίας· τα βασιλικά γυμνάσια και το Ελληνικό Εκπαιδευτήριο· το διδακτήριο "διά τα κοράσια" της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, που είχε ιδρύσει το 1837 ο Α. Αρσάκης· το Πολυτεχνείο, μα και τη Ριζάρειο. [...]
(από το επίμετρο της Μαριλίζας Μητσού)
